Γυάλινος Πολίτης

Πριν κάποια χρόνια είχα διαβάσει ένα αφιέρωμα για τον Άγγελο Ελεφάντη στην Αυγή. Σε κάποιο σημείο αναφερόταν και στην λέξη σύντροφος, πως ο ίδιος την αντιλαμβανόταν και το είχα βρει απίστευτα ενδιαφέρον. Έλεγε ο Άγγελος Ελεφάντης:

Από πολύ πριν από τον Νεάντερταλ οι άνθρωποι έτρωγαν μαζί. Και οι λέξεις camarades, comrade, έρχονται από την commensalité, ήτοι την συνφάγωση… χωρίς σύντροφο ή συντρόφισσα, το φαΐ δεν πάει κάτω, με ή χωρίς άσπρα τραπεζομάντηλα. Σύν-τροφοι με την κυριολεκτική έννοια: αυτοί που τρώνε μαζί. Σύντροφος και συντρόφισσα κυριολεκτικώς. Το συν- (το πρώτο συνθετικό στις λέξεις) «σημαίνει μαζί […] άρα υπέρβαση του εγώ, άρα εκτός από παραπάνω δύναμη, είναι κυρίως καταλλαγή, συνεργασία, κοινά χνώτα, συγγένεια, κοινό ήθος = βάση της κοινωνικής συνύπαρξης […] άνευ της οποίας ουδέν γενέσθαι των δεόντων. Όθεν και συν-τροφοι.

Παίρνει την κυριολεκτική έννοια της λέξης και πραγματικά την αναλύει με πολύ ωραίο και εύστοχο τρόπο, καταλήγοντας στο μαζί και στην υπέρβαση του εγώ. Και είναι πραγματικά η υπέρβαση του εγώ αυτή η οποία καθορίζει μία συντροφική σχέση ώστε να μακροημερεύσει. Οποιαδήποτε και να είναι αυτή είτε είναι συζυγική, είτε ερωτική, είτε αφορά τον συνοδοιπόρο, είτε τον ομοϊδεάτη.

Πόσο δύσκολη είναι αυτή η υπέρβαση του εγώ τελικά; Θεωρώ ότι είναι αρκετά δύσκολη. Δίχως όμως αυτή, όπως σωστά αναφέρει ο Ελεφάντης δεν μπορεί να υπάρξει καταλλαγή, συνεργασία, κοινά χνώτα, συγγένεια, κοινό ήθος.

Ας αναλογιστούμε γενικότερα το τι κάνουμε στις διαπροσωπικές μας σχέσεις και πόσο έτοιμοι είμαστε να «συνφάγουμε» και όχι να αλληλοφαγωθούμε. Σε εποχές δύσκολες όπως αυτή που περνάμε, όταν στρώνουμε το τραπέζι μας να έχουμε δίπλα μας ανθρώπους που μπορούμε να μοιραστούμε, ανθρώπους που να μπορούμε να ζήσουμε μαζί όχι απλά να επιβιώσουμε.

Προσωπικά θέλω να ζω και όχι να επιβιώνω στο βαθμό που μπορώ.

Λίγες σκέψεις έγραψα διαβάζοντας το παραπάνω.