Στην αρχαιότητα λεγόταν Αροάνια [Α επιτατικό + ροή = συνεχής/ πολλή ροή (εννοείται υδάτων)], ενώ το νεώτερο όνομα της οροσειράς είναι Χελμός και είναι πιθανόν αρβανίτικης προέλευσης και σημαίνει δηλητηριώδες βουνό από το αρβανίτικο helm=δηλητήριο. Ο χαρακτηρισμός αυτός πιθανόν αποδόθηκε στο βουνό από αρβανίτες ποιμένες επειδή από αυτό πήγαζε η Στύγα το νερό της οποίας σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες ήταν δηλητηριώδες. Δύο ακόμα ετυμολογικές ερμηνείες υποστηρίζουν ότι η ονομασία προέρχεται είτε από την σλαβική ρίζα χλιουμ που σημαίνει λόφος, είτε από την αρχαία γερμανική ρίζα helm που σημαίνει κορυφή-κορώνα.
Κατά τη μυθολογία στο βουνό κατοικούσε η χθόνια θεότητα Στύγα, κόρη του Ωκεανού και της Τηθύος και προσωποποίηση των νερών του Άδη. Ο Ησίοδος αναφέρει ότι όταν δύο θεοί φιλονικούσαν, ο Δίας έστελνε την Ίριδα να φέρει νερό της Στύγας στο οποίο οι θεοί έπρεπε να ορκιστούν. Ακόμα και στις μέρες μας στα ψηλά του βουνού αναβλύζει από έναν απόκρημνο βράχο η πηγή που οι αρχαίοι ονόμαζαν Ύδατα Στυγός και δεν είναι τυχαίο ότι και η σημερινή λαϊκή ονομασία της πηγής είναι Μαυρονέρι.
Ο Χελμός δεσπόζει στη βόρεια Πελοπόννησο με το μεγαλύτερο μέρος του να ανήκει στο νομό Αχαΐας και ένα μικρό τμήμα του στα νοτιοανατολικά να ανήκει στο νομό Κορινθίας. Στα βόρεια καταλήγει ήρεμα μετά από λόφους και μικρότερα βουνά στην Αιγιαλεία και στον Κορινθιακό κόλπο, στα δυτικά τα οροπέδια των Λουσών και της Κλειτορίας χωρίζουν το βουνό από τον Ερύμανθο και στα ανατολικά και στα νότια η πεδιάδα του Φενεού χωρίζει τον Χελμό από την Ζήρεια και τον Σαϊτά.
Κοντά στις ψηλές κορυφές σχηματίζεται από τα χιόνια που λιώνουν η εποχική αλπική λίμνη Μαυρόλιμνη, κάτω από την Νεραϊδόραχη βρίσκεται ο ύψους 200 μέτρων καταρράκτης της Στύγας, στα νότια βρίσκεται το εντυπωσιακό Σπήλαιο των Λιμνών και στα βόρεια η ορεινή λίμνη Τσιβλού. Στα ψηλά πάλι υπάρχει το οροπέδιο του Επάνου Κάμπου, ενώ πολλά είναι τα φαράγγια που ξεκινούν από το βουνό με διασημότερο το φαράγγι του Βουραϊκού. Από το 2009 ο ορεινός όγκος του Χελμού μαζί με το φαράγγι του Βουραϊκού ποταμού αποτελούν προστατευόμενη περιοχή, χαρακτηρισμένη ως «Εθνικό Πάρκο».
Στα χαμηλά και στα μεσαία υψόμετρα του βουνού αναπτύσσονται μεσογειακοί θαμνώνες με είδη, όπως πουρνάρια, αριές, φιλύκια, κουμαριές πλατάνια, καστανιές, ιτιές και λεύκες. Το μεγαλύτερο τμήμα του Χελμού καλύπτεται από κεφαλληνιακή ελάτη που σε κάποια σημεία δημιουργεί μεικτά δάση με μαυρόπευκα. Μετά τα 1.700 μέτρα ξεκινάει η υποαλπική και η αλπική ζώνη με τα χορτολίβαδα που αποτελεί έναν πραγματικό βοτανικό παράδεισο. Η χλωρίδα του Χελμού περιλαμβάνει περισσότερα από 1.500 είδη και χαρακτηρίζεται από τη συγκέντρωση υψηλού αριθμού ενδημικών ειδών με 14 στενότοπα ενδημικά, 27 ενδημικά της Πελοποννήσου και 90 ενδημικά της Ελλάδας. Το βουνό επίσης φιλοξενεί περισσότερα από 150 είδη ορνιθοπανίδας από τα οποία περίπου τα 100 φωλιάζουν στο βουνό.
Στην δεύτερη κορυφή του Χελμού την Νεραϊδοράχη βρίσκεται το Αστεροσκοπείο «Αρίσταρχος».
Η τοποθεσία αυτή επιλέχθηκε γιατί είναι από τα σημεία της Ευρώπης με τη χαμηλότερη φωτορύπανση και το τηλεσκόπιο είναι συνήθως πάνω από τα σύννεφα. Οι πρώτες ενέργειες και τα πρώτα σχέδια έγιναν το 1997. Η κατασκευή του ξεκίνησε το 2001 και οι κτιριακές του εγκαταστάσεις στοίχισαν 10 εκατομμύρια ευρώ. Το 2007 έγιναν τα τελευταία έργα, η ηλεκτροδότηση και η οδική πρόσβαση.
Στις 20 Αυγούστου 2007 έγιναν τα εγκαίνια και παραδόθηκε επίσημα στην επιστημονική κοινότητα.
Σημ. Για τις πηγές της Στύγας έχω αναφερθεί σε άλλο άρθρο: https://gyalinospolitis.wordpress.com/2020/07/04/ydata-tis-stygos/
Γυάλινος Πολίτης 
Σχολιάστε