Γυάλινος Πολίτης

«Δεν είναι αρκετό να έχεις μια ωραία φωνή, τι είναι μια ωραία φωνή; Δεν είναι τίποτα αν δεν την θέτεις στην υπηρεσία της έκφρασης, του χρώματος που σου επιτρέπει να ζωγραφίζεις τη χαρά, τη θλίψη, το φόβο» Maria Callas

Όταν η Maria Callas εμφανίζεται πρώτη φορά στην σκηνή, διαθέτει όλα τα εφόδια που την καθιστούν σε όλους αδιάφορη και μη αρεστή. Είναι χοντρή, μύωψ, με σκούρα μάτια, μεγάλη μύτη, δεν είναι ωραία…. όμως…. είναι προικισμένη με μία υπέροχη φωνή, ταπεραμέντο και θέληση!

Εξαιτίας αυτής της ασυνήθιστης, τραχιάς και δυνατής φωνής της, εκείνου του απόλυτα προσωπικού φωνητικού τίμπρου, η Callas αντέχει στον χρόνο χωρίς να φθαρεί, ακόμα και σήμερα 46 χρόνια από τον θάνατο της. Αν και δεν θεωρούν όλοι οι μουσικολόγοι τη μεγάλη Diva αξεπέραστη, όλοι όμως παραδέχονται τον τρόπο, το πως εκείνη χρησιμοποίησε τη φωνή της ώστε να παραμείνει ανεπηρέαστη από τις τραγουδιστικές μόδες. Είναι το αισθητικό και κοσμικό περιτύλιγμα με το οποίο την έντυσε. Το καλλιτεχνικό και ανθρώπινο μέτρο ήταν αυτό που την κατέστησε ανοξείδωτη στον χρόνο. Όταν πέθανε, στην ηλικία των 54 ετών, χάθηκε ταυτοχρόνως η τελευταία πριμαντόνα της σκηνής, η καλλιτέχνις που είχε καταστήσει τον λυρικό ερμηνευτή επίκεντρο του μουσικού θεάτρου επισκιάζοντας, τον σκηνοθέτη, τον διευθυντή ορχήστρας ίσως ακόμα και τον συνθέτη!

Η Maria Callas ξανασύστησε τα πρόσωπα του μουσικού θεάτρου, που φυσικά υπήρχαν ήδη μέσω, παραδείγματος χάριν του Verdi ή του Donezzetti, αλλά ήταν στίχοι και νότες, όχι υποκριτική και μουσική ερμηνεία. Ήταν εκείνη που έκανε τον κόσμο να ανακαλύψει το αιθέριο βάθος της Norma στην Casta Diva, τη συγκινητική ταραχή της Elvira στους Puritani, τον έντονα εύθραυστο χαρακτήρα της Violetta στην Traviata. Είναι αυτή που έδωσε πάθος αλλά και υπόσταση σε ταπεινωμένες ηρωίδες όπως η Μήδεια, σε εγκαταλειμμένες όπως η Lucia di Lamermoor, σε αιθέριες όπως η Julia της Vestale.

Η Maria Callas ανακάτεψε τα χαρτιά της τράπουλας στο τραπέζι του μουσικού θεάτρου δημιουργώντας ένα είδος μοναδικής σοπράνο, μιας σοπράνο δραματική, ικανή για δυνατούς λαρυγγισμούς, κινήσεις και έκφραση τόσο σκηνική όσο και φωνητική αντικατοπτρίζοντας τον πόνο, την επιθυμία, την μοναξιά, τον έρωτα. Με τα μοναδικά φωνητικά και υποκριτικά της προσόντα ανανέωσε την όπερα και το ρεπερτόριό της, ιδιαίτερα το ιταλικό belcanto που ήταν πολλά χρόνια ξεχασμένο. Αποτελεί σημείο αναφοράς για κάθε τραγουδίστρια της όπερας, που φιλοδοξεί να κερδίσει από τους ειδικούς και το κοινό τον τίτλο της «νέας Callas».

Η μοναδικότητα της Callas οφείλεται στο τελείως προσωπικό της ηχόχρωμα, καθώς και στον τρόπο που προσέγγιζε τους ρόλους της, μουσικά αλλά κυρίως θεατρικά. Ήξερε στην εντέλεια να αντιπαρέρχεται τα ελαττώματα της φωνής της, φορτίζοντας τόσο έντεχνα το τραγούδι της, ώστε τις περισσότερες φορές να χρησιμοποιεί αυτά ακριβώς τα ελαττώματα σαν εκφραστικές δυνατότητες για την τέλεια απόδοση μιας δραματικής κατάστασης. Το ερμηνευτικό και σκηνικό της ένστικτο, καθώς και η μουσική της ιδιοφυΐα την βοήθησαν να προσεγγίσει τους ρόλους της φωνή τε και σώματι ανεπανάληπτα, ώστε σήμερα να μας είναι δύσκολο να δεχτούμε μια άλλη τραγουδίστρια, παρά τις όποιες αρετές της, σε ένα έργο που η Κάλλας ερμήνευσε και σφράγισε με την προσωπικότητα της.

Το πέρασμα της Callas από το χώρο της όπερας, στάθηκε ικανό να αλλάξει συθέμελα το λυρικό θέατρο, ώστε σήμερα οι μελετητές να μιλούν για πριν και μετά Callas εποχή. Η παρουσία της έγινε πόλος έλξης για πολύ σημαντικούς καλλιτέχνες του καιρού της όπως ο Luchino Visconti που μόνο για χάρη της ήρθαν στο χώρο της όπερας, δίνοντας μαζί της, τεράστια ώθηση, ανοίγοντας καινούργιους ερμηνευτικούς δρόμους!

«Μια όπερα ξεκινά πολύ πριν σηκωθεί η κουρτίνα και τελειώνει πολύ αργότερα αφότου έχει κατέβει. Ξεκινάει στη φαντασία μου, γίνεται η ζωή μου, και παραμένει μέρος της ζωής μου για πολύ καιρό αφότου έχω εγκαταλείψει το κτίριο της όπερας». Maria Callas